Megara Iblea (Megara Hyblaea)

Auteurs in de Romeinse en Byzantijnse Rijk gebruikten niet consistent namen om steden op Sicilië met de naam Hybla van elkaar te onderscheiden. De naam Hybla Magna werd al eens gehanteerd voor Megara Hyblaea, waarmee auteurs aangeven dat in de Griekse Tijd dit de grootste stad met de naam Hyblaea was. Hybla Magna is, zoals de andere steden op Sicilië met de naam Hyblaea vernoemd naar de godin Hybla, een godin van het volk der Sicelen.
De naam in het Italiaans is Megara Iblea.

Sicelen
Voor de komst der Sicelen was er reeds een neolithische nederzetting, die in verband staat met de Stentinellocultuur in Syracuse, Malta en Calabrië. De nederzetting lag in een vlakte aan de kust.
De Sicelen bouwden de stad uit met verdedigingsmuren. Zij aanbaden Hybla. Ten noorden en ten zuiden mondde een rivier komende uit de Hyblaeïsche Bergen in de zee. Het gaat respectievelijk om Cantera en San Cusumano, in hun moderne namen. Van de periode der Sicelen zijn er sculpturen, terracotta’s en andere keramiek bewaard gebleven, alsook een necropolis.

Grieken
In het jaar 728 v.Chr. landden op deze plek Griekse kolonisten uit Megara Nisea, dat een stadsstaat was uit de streek Megaride. Megaride lag tussen Attica en Corinthië op het Griekse vasteland. Hun aanvoerder was een zekere Lamis. Kennelijk ontving Lamis van de Sicelen de stad als dusdanig. De Grieken gaven de stad de naam Megara Hyblaea als herinnering aan hun stamland Megaride. Zij stichtten eveneens Leontini in het binnenland en Thapsos ten zuiden van Hyblaea. Megara Hyblaea, Leontini en Thapsos waren deel van Groot-Griekenland. Megara Hyblaea is een van de oudste Oud-Griekse kolonies op Sicilië, met name van de 8e eeuw v.Chr. al.
Megara Hyblaea kende een bloeiende handelsactiviteit van agrarische producten uit het hinterland.
De agora was een centraal punt tussen de vijf wijken van de stad; de agora had een trapeziumvorm met een oppervlak van 4.200 m2. Twee zuilengalerijen stonden langsheen de agora. Aan de agora stonden twee tempels. De Grieken nam het stratenplan over van de Sicelen voor hun bewoning. Straten waren 3 m breed. Nieuwe stadsmuren kwamen ofwel bovenop de bestaande ofwel ernaast omwille van de uitbreidende bewoning. De westelijke poort werd uitgebouwd tot een fort.
De Grieken hadden drie…

In 1879 en 1917 werden enkele verkenningen door archeologen uitgevoerd. De eerste systematische opgraving gebeurde in 1949. Zo bleek dat de stad gebouwd was op twee kustplateaus met een laagte in het midden. Het meest uitgegraven deel staat op het noordelijk plateau, namelijk het gebied van de agora met de omliggende straten en de westelijke poort. Vermoedelijk telde het noordelijk plateau vier wijken en het zuidelijk plateau slechts een wijk. Jaren hebben archeologen het zuidelijk plateau verwaarloosd omdat een citrusboomgaard en een cementfabriek hun werk in de weg stonden. Recent blijkt dat het zuidelijk plateau ook een tempel had en er werd aardewerk uit de 8e eeuw v.Chr. gevonden. Dit laatste toont aan dat de zuidelijke wijk integraal deel uitmaakte van Megara Hyblaea. Tevens werd er de zuidelijke poort aangetroffen, waaruit de kustweg naar Syracuse vertrok.
Er waren drie necropolissen: ten noorden, ten zuiden en ten westen van de stad. Deze laatste was het die meer dan duizend graven telde. De noordelijke necropolis is in de jaren 1960 vernietigd omwille van de bouw van een petroleumraffinaderij.
In de jaren 1990 richtten archeologen hun aandacht op het lager gelegen deel tussen het noordelijke en het zuidelijke plateau, dicht bij het zeeniveau. Jaren was gedacht dat hier geen bebouwing bestond. Dieptemetingen leverden evenwel gebouwen met een zekere omvang op.