Trinaka Etna · Sicilia

MappaPirsunaggiSan Giovanni Galermo

Sant'Agata (Sant'Àita)

Pirsunaggi Casa di visitari

Cu era
235–261 · santa e martire cristiana · cattedrale di Sant'Agata · San Giovanni Galermo

Sant'Agata (Sant'Àita)
Fotu: Wikimedia Commons · CC BY-SA

Sant'Àjita o, cchiù â 'ntica, Sant'Àgata, fu na màrtiri dû pàliu-cristianìsimu, di l'èbbica 'n cui sta riliggiuni era clannistina, nzumma, 'i quannu i prusèliti cristiani vinèvinu assicutati dâ pulìtica militari rumana.

Apprufunnimentu
Apprufunnimenti

Ncuminciannu di quannu li rumani, cu la prima guerra punica ntô 264 a.C., ci pigghiaru l’ìsula a li Cartagginisi, ntâ Sicilia fu datu òrdini ca â riliggioni havia èssiri chidda pagana dê rumani.
Quannnu la cumunità cristiana accuminciò a èssiri abbastanza granni, ammeri a lu 40 d.C., si principiau ccu li primi pirsicùzzioni. Apprima, cu Niruni a mitati dô primu sèculu, ssì pirsicùzzioni foru tanticchia liggeri, ma, appoi, duranti lu II sèculu, foru misi liggi ca vietàvunu la riliggioni cristiana.
Principiannu dù III seculu, lu mpiraturi Settimiu Severu emanò n'edittu di pirsicuzzioni; iddu urdinò ca î cristiani avianu èssiri apprima dinunzati a li auturitati e appoi cunsighiati a rinnigari pubbricamenti ssà fidi. Si avìssiru turnatu â riliggioni pagana, avevanu diritto a lu “libellurn”, nà speci di certificatu di cunfurmità riliggiusa, ma cu è ca s’arrifiutava , vineva turturatu e appoi ammazzatu.
Cû tempu, lu Cristianèsimu si diffusi ancora cchiù assai e, ppi timuri ca la crìscita di ssà riliggiuni putissi minazzari la stabilità di lu mperu, ntô 249 lu mpiraturi Deciu, desi òrdini di nà riprissiuni ancora cchiù dura: tutti î cristiani dinunzati e nun dinunzati, eranu ricircati d’uffiziu, arrintracciati, turturati e ammazzatiChista era la situazziuni ca c'era ntâ Siclia all'èbbica di quannu Àita campava a Catania e di quannu fu purtata avanti a lu prituri Quinzianu.

Lu prucessu

Quinzianu quannu si capacitò ca lusinghi, prumissi e minazza nun àvianu avutu nuddu risurtatu cu Àita, tantu chista era nnamurata di Jesù, allura s’ha pinzò e desi ordini ca vinissi mmèdiatamenti fattu lu processo, spirannu accussì di piegàrila ccu la forza.

Chiamata ntô palazzu pritoriu, Àita nun era scantata, ma si prisintò a lu prituri vistuta comu na schiava, accussì comu vistèvunu li vergini consacrati a Diu e Quinzianu si misi a sghizzari supra a comu idda era vistuta, ma Àita ci dissi: “ Jù nun sugnu na schiava, ma sugnu na serva dô Re dô celu , nascii libbira di na famigghia nobbili, ma la mè cchiù granni nubbirtati veni di l’èssiri ancella di Jesus Cristu”. Li palori di Àita eranu tagghienti e feri, digni di la simpricitati di na vergini e di la firmizza di na martiri.
“ Tu ca ti cridi nobbili “, ci dissi idda ancora a Quinzianu, “si anvèci schiavu dê tô passiuni”. Chista fu na gravi pruvucazziuni pi iddu, patruni di dda terra e garanti di la riligioni pagana nta Sicilia. “Dunca, nuatri ca disprizzamu lu nomu e la sirvitù di Cristu , semu gnobbili?” ci spiò siddiatu lu proconsuli.
“ Gnobbirtà granni è la vostra: vui siti schiavi di li vuluttà, adurati petri e ligna, iduli costruiti di misarabbili falignami e scarpiddini, strumenti dô dimuniu”. Quinzianu, nun era càpaci di cuntrabbàttiri a sti palori, nun pussidennu li doti uratori e curturali, e mancu avìa la saggizza e la sempricità di la fedi di Àita; l’unici strumenti ca iddu canuscia bonu erunu la viulenza e li minazza: “O tu rinnechi ssù to Diu, oppuru subbirai li turtura “ ci dissi chistu.
Ma, cu tutti li minazza di turtura, Àita non si lassò scantari: “ Mi voi fari sòffriri? “, rispusi quasi cu sbèntu. “ L’ aspettu di tantu tempu, ccu disìu, chissa è la me gioja cchiù granni”. Cu vuci…

Tutti vulìanu a Sant’Àita

Prestu li catanisi la pigghiaru comu Patruna di la citati, nun cidennu a nudda àutra cità di la Sicilia lu vantu di aviri datu la nascita a la Santa. Ci fù ‘n forti cuntrastu cu li palirmitani e duzzini foru li libretti scritti di l’una e di l’autra parti pi sustinìri ca la patria di idda fussi Palermu o Catania.

Sant’Àita, nun si sappi cchiù unni avia statu: î pedi e li ginocchi di idda lassaru mpronti ndilèbbili quannu nta na cuntrata e quannu nta n’autra: “Àita s’attruvava ‘n Palermu quannu quinzianu la chiamò a Catania: idda, ubbidienti, si partì, ma a ‘n certu puntu, ci si strugghiu lu lazzu di na scarpa, e, pi fàrici lu ruppu, pusò lu pedi supra na petra, unni arristò la traccia”. A dda petra è diticata oggi la cresia fora a l’antichi mura di Palermu, ditta “Sant’Aita la pidata” (rif.:Pitrè, impronte meravigliose, n.1; a Vicari, s’avvicinò a na funtana pi bìviri, ma, di li tanti pirsoni ca c’eranu, nuddu ci nni vosi dari; “ma, na fimmina, mpietusità di dda puviredda, ci desi la sò ànfura e Sant’Àita si dissitò; sintennu ca la sò binifattrici nun era di ddu paisi, mentri la ringrazziava, appuggiò lu ginocchiu supra na grossa petra e la binidissi e, cu idda, a tutti li estranii dû paisi, e continuò pi la so strata. Nta petra ristò la mpronta dû ginocchiu di la Santa” (rif.:Salv.Butera, Storia di Vicari da li uriggini finu ai nostri tempi, p. 114-15 Palermu, Vena, 1898).
A Catania tri cresî, una vicina a l’àutra, ricordunu pi diversi raggiuni la Santa; chidda ditta Carcarella, ca sarva li resti di la carcàra (caldaia) unni idda fu abbruciata; arreri a ssà cresia, n’autra, chidda di lu Santu Càrciri, unni idda fu carzarata; supra a nu pezzu di "petra lava", ca nta sta cresia veni sarvata, ci sunnu li mpronti di li pedi di idda quannu nu carcireri l’ammuttò nta…

Nàscita di Sant’Àita: Galermu o Palermu

Ancora ora la chistioni di unn’è ca nascìu Santa’Àita nun s’ha chiurutu. La ridazzioni latina dû martiriu, ca è fatta di 171 testi, fannu capiri ca Idda nascìu a Catania e arristata ‘n cuntrata “Galermu”, fora dê cunfini dâ citati (oggi la cuntrata, frazziuni di Catania, si chiama San Giuvanni di Galermu); inveci, î 30 testi dâ ridazzioni greca, dìciunu ca idda fu attaccata a Palermu e ca è nativa di ddocu.
S’ha diri ca dû jornu di quannu fu arristata a quannu juncìu a Catania, passsaru deci jorna, ca parrunu troppi pi fari ‘n traggittu brevi comu a chiddu di San Giuvanni Galermu pi Catania (6 chilomitri), anvèci sunnu giusti pi fari 250 chilomitri, zoè la distanza tra Palemu e Catania; appoi, si Quinzianu attruvò la morti ntô ciumi Simetu mentri ca stava jiennu a rubbàrisi i beni da famìgghia di Àita e aristari î parenti di idda, cu ci û purtava ô Simetu s’hava jiri a San Giuvanni Galermu, ca è di tutt’artra parti ?
Ma, cumunqui, ppi cunfirmari ca Sant’Àita vinni attaccata a Catania, e zoè a Galemu, c’è û fattu ca la ntistazzioni dû cuntu dici chiaru e senza sbagghiu ca Sant’Àita vinni turturata a Catania.
Macari la ridazzioni greca, nveci di cunfirmari lu fattu di Palermu, fa pinzari ca û locu unni idda vinni arristata s’attruvava ntê vicinanzi di Catania:
“ Iddi nisciùti fora di Catania, accussi ci dìciunu: nù dicretu fu fattu di Cesari e dû prèsidi contru di tia: Pirchì tu nun aduri li dèi, secunnu lu pàtriu sèntiri cumuni? Tu cerca di cummincìriti di immulari a li dèi, accussì nuàtri ti putemu purtari cu tuttu unuri e gloria ntô pruconsuli” – Sant’Aita, avutu lu scudu di Diu, lu metti ginirosamenti contru lu tirannu, nun armi di stu munnu, ma cilesti. I littori, allura, ci fìciru mprèscia, pirchì pi sùbbutu caminassi cu iddi pi prisintàrila o tirannu. […]…

Di Wikipedia, CC BY-SA 4.0 · Leggi tutta la vuci

Fotu
Sant'Agata (Sant'Àita) Sant'Agata (Sant'Àita) Sant'Agata (Sant'Àita) Sant'Agata (Sant'Àita)

Di Wikimedia Commons. Tocca na fotu pi auturi e licenza.

Ndicazioni Mappa

37.50246 N · 15.08821 E

Signala n'erruri o agghiunci un dittagghiu

N'orariu sbagghiatu, na strata chiusa, na storia ca vali la pena di cuntari: scrìvilu ccà. Na pirsuna lu leggi prima ca cancia quarcosa nta la pàggina.

Lu puntu sicuru di sta zona ★ Di nun pèrdiri Torna a la mappa

Posti: © OpenStreetMap contributors (ODbL). Testi e fotu: Wikipedia e Wikimedia Commons, CC BY-SA. Mappa: OpenStreetMap.